न्युज रेडियो टाइम्स
- 11-Bhadau-2082 2:51:58
निश्चल ज्ञवाली/रेडियो टाइम्स
रेडक्रस सोसाइटी विश्वमा मानवतामूलक कामको प्रतीकको रूपमा परिचित छ। यस संस्थाले स्वास्थ्य, आपतकालीन राहत, सामाजिक सेवा र समुदाय विकासमा दीर्घकालीन योगदान पुर्याउँदै आएको छ। रेडक्रस केवल आपतकालीन अवस्थामा सहयोग पुर्याउने संस्था मात्र होइन, यसले समाजमा मानवता, सहकार्य र सामाजिक उत्तरदायित्वको भावना प्रवर्धन गर्ने महत्वपूर्ण माध्यमको रूपमा काम गर्छ।
अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा स्थापना र इतिहास
रेडक्रसको स्थापना अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा १८६३ मा स्विस व्यापारी हेनरी ड्युनानले गरेका थिए। १८५९ मा सोरबिया युद्धको क्रममा ड्युनानले घाइते सैनिकहरूको उपचारमा सहयोग पुर्याउने अनौपचारिक कार्यबाट प्रेरणा पाए। उनले यस उद्देश्यलाई संस्थागत रूप दिन अन्तर्राष्ट्रिय कमिटी अफ द रेड क्रस (ICRC) स्थापना गरे। रेडक्रसले युद्ध, प्राकृतिक प्रकोप र अन्य आपतकालीन परिस्थितिमा मानवतामूलक सहायता प्रदान गर्ने उद्देश्य राख्यो।
नेपालमा रेडक्रसको स्थापना र विकासक्रम
नेपालमा रेडक्रस सोसाइटी २००४ सालमा स्थापना भएको हो। यसले आरम्भमा रक्तदान, प्राथमिक स्वास्थ्य सेवा, आपतकालीन राहत र सामाजिक चेतना जगाउने कार्यमा ध्यान केन्द्रित गरेको थियो। समयक्रमसँगै यसको भूमिका अझ विस्तृत बन्यो। प्राकृतिक प्रकोप, महामारी, स्वास्थ्य र सामाजिक विकासका क्षेत्रमा रेडक्रसले विभिन्न पहलहरू सञ्चालन गर्दै आएको छ।
समुदायमा स्वास्थ्य सेवामा योगदान
रेडक्रसले ग्रामीण र शहरी दुवै क्षेत्रमा स्वास्थ्य सेवाको पहुँच सुनिश्चित गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ। रक्तदान कार्यक्रम, निशुल्क स्वास्थ्य शिविर, महिला तथा बाल स्वास्थ्य कार्यक्रम, सरसफाइ अभियान र प्राथमिक स्वास्थ्य सेवा मार्फत समुदायमा स्वास्थ्य सुरक्षा र जीवनरक्षा सुनिश्चित गरिएको छ। यसले स्वास्थ्य ज्ञान फैलाउने मात्र नभई स्वास्थ्य सचेतना पनि बढाउँछ।
आपतकालीन राहत र संकट व्यवस्थापन
नेपाल जस्ता भूकम्प, बाढी, पहिरो र महामारीको जोखिमयुक्त देशमा रेडक्रसले आपतकालीन राहतको महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ। प्रकोपका बेला राहत सामग्री वितरण, अस्थायी शिविर व्यवस्थापन, उद्धार कार्य र पुनर्स्थापना कार्यक्रम सञ्चालन गरेर जोखिम कम गर्न र प्रभावित जनताको जीवन सहज बनाउन मद्दत पुर्याउँछ।
सामाजिक सेवा र चेतना जगाउने पहल
रेडक्रस केवल स्वास्थ्य र राहतमा सीमित छैन। यसले समुदायमा सामाजिक चेतना र नागरिक जिम्मेवारीको विकासमा पनि योगदान पुर्याउँछ। सरसफाइ, जलस्रोत सुरक्षा, वातावरणीय संरक्षण, महिला सशक्तिकरण, बाल विकास र आपतकालीन तयारी जस्ता विषयमा प्रशिक्षण र जागरुकता कार्यक्रम सञ्चालन गरेर समुदायलाई सक्षम बनाउँछ।
स्वयंसेवी भूमिका र मानवता प्रवर्धन
रेडक्रसको बलियो पक्ष यसको स्वयंसेवी आधार हो। स्थानीय स्वयंसेवकहरूको सक्रिय सहभागिताले समाजमा सेवा, सहकार्य र मानवीय मूल्यहरूको प्रवर्धन गरेको छ। स्वयंसेवी कार्यक्रमले समुदायलाई आपसी सहयोग, सामाजिक उत्तरदायित्व र सहिष्णुताको भावना बढाउँछ।
आजकाल रेडक्रसले डिजिटल माध्यमको प्रयोग गरेर समुदायमा स्वास्थ्य, राहत र सामाजिक चेतना फैलाउने काम गर्दै आएको छ। सामाजिक सञ्जाल, मोबाइल एप्स र अनलाइन प्रशिक्षण मार्फत राहत व्यवस्थापन, रक्तदान अभियान र स्वास्थ्य शिक्षा अझ प्रभावकारी र द्रुत गतिमा सञ्चालन भइरहेको छ।
रेडक्रसको स्थापना र इतिहासले यसलाई विश्वभर विश्वासयोग्य मानवतामूलक संस्था बनाएको छ। नेपालमा यसको योगदान स्वास्थ्य सेवा, आपतकालीन राहत, सामाजिक चेतना र समुदाय विकासमा बहुआयामिक छ। यसले जीवन सुरक्षामा मात्र नभई समाजमा मानवता, सहकार्य र संवेदनशीलताको भावना प्रवर्धन गरेको छ। भविष्यमा यसका पहलहरूले नेपाली समाजलाई अझ सशक्त, सुरक्षित र संवेदनशील बनाउने अपेक्षा गर्न सकिन्छ।
© न्युज रेडियो टाइम्स
